Δυσαριθμησία: Τι Είναι, Χαρακτηριστικά, Διάγνωση & Τρόποι Αντιμετώπισης

Πολλά παιδιά ζορίζονται με τα μαθηματικά. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις που δεν πρόκειται για απλή δυσφορία, αλλά για μαθησιακή δυσκολία. Η δυσαριθμησία εφ’ όσον δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα μετέπειτα. Πολλοί ενήλικες στρεσάρονται με καταστάσεις όπως, η πληρωμή λογαριασμών ή άλλες εργασίες με αριθμούς. 

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, η δυσαριθμησία είναι μια αναπτυξιακή μαθησιακή διαταραχή, που δυσχεραίνει την ανάπτυξη των μαθηματικών δεξιοτήτων και την χωροταξική αντίληψη. Ωστόσο, η σωστή ενημέρωση, η έγκαιρη καθοδήγηση και η υποστήριξη από μικρή ηλικία μπορούν να αποτελέσουν ισχυρούς συμμάχους στη δυσαριθμησία και να βοηθήσουν την ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης.

Σε αυτό το άρθρο του Parents Hub, θα δούμε:

• Τι είναι η δυσαριθμησία
• Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της
• Ποια είναι τα συμπτώματα 
• Τεστ και ψυχομετρικά εργαλεία
• Βιβλία και εκπαιδευτικό υλικό 
• Πότε και πώς γίνεται η παρέμβαση

Τι Είναι Η Δυσαριθμησία / Δυσαριθμία Και Ποια Είναι Τα Χαρακτηριστικά Της;

H δυσαριθμησία (στα αγγλικά dyscalculia) είναι μια διαταραχή μάθησης που επηρεάζει τη φυσιολογική ανάπτυξη των αριθμητικών δεξιοτήτων. Μπορεί να επηρεάσει διάφορες πτυχές στην πρόσληψη της μαθηματικής γνώσης και αντίληψης, συμπεριλαμβανομένης:

• της αριθμητικής διάκρισης, 
• των βασικών πράξεων (πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, διαίρεση), 
• της κατανόησης μαθηματικών λέξεων και εννοιών, 
• της επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων. 

Οι δυσκολίες μπορεί να συνοδεύονται από έλλειψη αυτοπεποίθησης, αγχώδη συναισθηματική αντίδραση στα μαθηματικά, και αποφυγή δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τα μαθηματικά.

Η δυσαριθμησία δεν σχετίζεται με την ευφυΐα, καθώς πολλοί ευφυείς άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στα μαθηματικά, λόγω αυτής της διαταραχής. Η ανίχνευση και η διαχείριση της δυσαριθμησίας σε νεαρή ηλικία μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των δυσκολιών και στην ανάπτυξη των μαθηματικών δεξιοτήτων.

Οι εκτιμήσεις για τη συχνότητα εμφάνισης της δυσαριθμησίας σε μαθητές, κυμαίνονται μεταξύ 3 – 6% του πληθυσμού. Έρευνες υποδεικνύουν ότι είναι τόσο συχνή όσο και η δυσλεξία, μια διαταραχή στην ανάγνωση, γι’ αυτό και πολλοί την αποκαλούν μαθηματική δυσλεξία, αλλά αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, καθώς η δυσαριθμησία είναι μια διαφορετική κατάσταση.

Μπορεί να συνδέεται με την διαταραχή έλλειψης προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠ/Υ) καθώς, έως και το 60% των ατόμων που έχουν ΔΕΠΥ έχουν επίσης κάποια διαταραχή μάθησης. Το 2015 επιβεβαιώθηκε ότι το 11% των παιδιών με δυσαριθμησία έχουν επίσης και ΔΕΠΥ.

Σημάδια Και Συμπτώματα της Δυσαριθμησίας

Η δυσαριθμησία εκδηλώνεται με ποικίλα σημάδια και συμπτώματα, τα οποία μπορεί να παρατηρηθούν σε διάφορες ηλικίες. Το πρώιμο σημάδι της δυσαριθμησίας είναι συνήθως η δυσκολία στην υπολογιστική ικανότητα (subitizing), δηλαδή η ικανότητα αναγνώρισης, με μια σύντομη ματιά και χωρίς μέτρηση, της ποσότητας αντικειμένων σε μια μικρή ομάδα. 

Παιδιά μόλις 5 ετών μπορούν να υπολογίσουν έως έξι αντικείμενα. Ωστόσο, τα παιδιά με δυσαριθμησία μπορεί να υπολογίζουν λιγότερα αντικείμενα και, ακόμα και αν υπολογίσουν σωστά, χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αναγνωρίσουν τον αριθμό, σε σύγκριση με παιδιά της ίδιας ηλικίας. 

Συνήθως γίνεται πιο εμφανές, όσο τα παιδιά μεγαλώνουν. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμα και στην προσχολική ηλικία. Η δυσαριθμησία μπορεί να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους στα παιδιά. Είναι σημαντικό να σημειώσετε, ότι η παρακολούθηση της συμπεριφοράς και ο τρόπος έκφρασης του παιδιού μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση τυχόν ενδείξεων. 

Τα παιδιά με δυσαριθμησία μπορεί να εμφανίζουν όλα ή μερικά από τα παρακάτω σημάδια:

• Δυσκολία στην διάκριση αριθμών και συμβόλων, καθώς και της σειράς των αριθμών.
• Δυσκολία στην εκτέλεση βασικών αριθμητικών πράξεων, όπως πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμό, διαίρεση κ.λπ.
• Δυσκολία στην κατανόηση των λέξεων που σχετίζονται με τα μαθηματικά, όπως “μεγαλύτερο,” “μικρότερο,” “πολλαπλασιασμός,” κ.λπ..
• Δυσκολία στην κατανόηση των μαθηματικών, σε ένα γενικότερο επίπεδο αλλά και την αδυναμία εφαρμογής των μαθηματικών εννοιών στην πράξη.
• Έλλειψη χωρικής αντίληψης ή/και δυσκολία στην κατανόηση σχημάτων, αποστάσεων ή όγκων.
• Δυσκολία στον χρονικό προσανατολισμό και προβλήματα με την κατανόηση του χρόνου και των χρονικών σχέσεων.
• Αδυναμία στην κατανόηση και την απομνημόνευση μαθηματικών εννοιών, κανόνων και τύπων.
• Αδυναμία συγκέντρωσης σε νοητικά επιβαρυντικές εργασίες.
• Άγχος ή αντίσταση κατά την αντιμετώπιση εργασιών που αφορούν τα μαθηματικά.

Δείτε Επίσης: Δυσορθογραφία: Τι Είναι, Πως Βελτιώνεται, Αίτια, Ασκήσεις & Τεστ

Τεστ Για Δυσαριθμησία Και Ψυχομετρικά Εργαλεία

Για τη διάγνωση της δυσαριθμησίας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αρκετά τεστ / ψυχομετρικά εργαλεία ώστε να γίνει κατανοητό ποια είναι η φύση της δυσκολίας που αντιμετωπίζει ο μαθητής. 

Τα αποτελέσματα των ψυχομετρικών τεστ μπορούν επίσης να μας δώσουν περισσότερες πληροφορίες για το μαθησιακό προφίλ του παιδιού με δυσαριθμησία. 

Τέσσερα από αυτά τα τεστ είναι τα εξής:

1. Τεστ Για Υπολογιστικές Δεξιότητες

Αξιολογεί την ικανότητα του παιδιού να εκτελεί μαθηματικές πράξεις με αποτελεσματικό και ακριβή τρόπο. Η εξέταση γίνεται με μολύβι σε χαρτί, ανάλογα με την ηλικία ή την τάξη του παιδιού. Στη συνέχεια, εξετάζονται τα είδη των λαθών, για να εντοπιστεί το είδος των δυσκολιών. Όταν τα λάθη είναι λιγότερα εξετάζεται το ενδεχόμενο να υπάρχουν θέματα προσοχής και όχι κατανόησης.

Παραδείγματα τεστ για υπολογιστικές δεξιότητες:

• Woodcock-Johnson IV (WJ IV),
• Wechsler Individual Achievement Test IV (WIAT-III) Αριθμητικές πράξεις,
• Δοκιμές Μαθηματικής Ρευστότητας και Υπολογισμών (MFaCTs),
• Περιεκτικό Τεστ Μαθηματικών Ικανοτήτων (CMAT).

2. Τεστ Για Μαθηματικές Δεξιότητες

Αξιολογεί την ικανότητα του παιδιού να κατανοήσει τη γνώση των μαθηματικών, γρήγορα και με ακρίβεια. Η εξέταση βασίζεται στην ταχύτητα σύμφωνα με την ηλικία, ενώ μια χαμηλή βαθμολογία μπορεί να υποδεικνύει είτε δυσκολία στα μαθηματικά είτε προβλήματα προσοχής.

Παραδείγματα τεστ για μαθηματικές δεξιότητες:

• WJ IV υποδοκιμή μαθηματικής ευχέρειας,
• υποδοκιμή WIAT-III Math Fluency,
• MFaCTs Fluency Test.

3. Τεστ Για Νοητικούς Υπολογισμούς

Αξιολογεί την ικανότητα του παιδιού να λύνει νοητικά μαθηματικά προβλήματα, εφαρμόζοντας διδαγμένες μαθηματικές έννοιες σε προβλήματα ή υπολογισμούς. Γίνονται σε υπολογιστή ή προφορικά. Η χαμηλή βαθμολογία στο συγκεκριμένο τεστ μπορεί να οφείλεται σε μη κατανόηση βασικών μαθηματικών δεξιοτήτων, άγχος ή θέματα με τη μνήμη εργασίας.

Παραδείγματα τεστ για νοητικούς υπολογισμούς:

• Κλίμακα νοημοσύνης Wechsler για παιδιά (WISC-V) Αριθμητική υποδοκιμασία,
• Ακουστική σειριακή πρόσθεση με ρυθμό (PASAT),
• Δοκιμή νοητικού υπολογισμού.

4. Τεστ Για Ποσοτική Συλλογιστική

Αξιολογεί την ικανότητα του παιδιού για επίλυση προβλημάτων, για τις οποίες χρειάζεται η εφαρμογή συλλογιστικών ικανοτήτων. Τα τεστ αυτά μπορούν να πραγματοποιηθούν σε οπτική ή προφορική μορφή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μολύβι και χαρτί.

Παραδείγματα τεστ για ποσοτική συλλογιστική:

• Υποτεστ επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων WIAT-III,
• Εφαρμοσμένα προβλήματα WJ IV,
• Επίλυση προβλημάτων CMAT.

Πότε Και Πώς Γίνεται Η Παρέμβαση Στη Δυσαριθμησία;

Η αντιμετώπιση της δυσαριθμησίας, μπορεί να γίνει με διάφορες μεθόδους και προσεγγίσεις σύμφωνα με τις ανάγκες και τις δυσκολίες του κάθε ατόμου. Ορισμένες κοινές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:

• Συνεδρίες Μαθησιακής Υποστήριξης: είτε ατομικά είτε σε μικρές ομάδες, με εξειδικευμένους εκπαιδευτικούς που μπορούν να παρέχουν προσαρμοσμένη βοήθεια.
• Τεχνολογικές Εφαρμογές: Υπάρχουν διάφορες εκπαιδευτικές εφαρμογές και λογισμικά που σχεδιάστηκαν ειδικά για την αντιμετώπιση της δυσαριθμησίας. Αυτές οι εφαρμογές παρέχουν προσαρμοσμένη εκπαίδευση και άσκηση.
• Ψυχοπαιδαγωγική Υποστήριξη: Ψυχοπαιδαγωγοί μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους, που συχνά σχετίζεται με τη δυσαριθμησία και να παρέχουν στρατηγικές για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
• Εκπαιδευτική Υποστήριξη: Τα άτομα με δυσαριθμησία μπορεί να επωφεληθούν από εξατομικευμένη εκπαίδευση και υποστήριξη από εκπαιδευτικούς. Εκπαιδευτικά προγράμματα που επικεντρώνονται στην εκμάθηση βασικών αριθμητικών εννοιών με χρήση παιγνιωδών μεθόδων και υλικού μπορεί να βοηθήσουν.

To εκπαιδευτικό πρόγραμμα ALOHA Mental Arithmetic μπορεί να βοηθήσει σε σημαντικό βαθμό τα παιδιά με δυσαριθμησία, καθώς χρησιμοποιεί ως βασικό εργαλείο αρίθμησης τον κινέζικο άβακα, ένα απτό και διασκεδαστικό εργαλείο! 

Οι μαθητές αρχικά συνδέουν την έννοια με την αντιπροσώπευση των αριθμών, χρησιμοποιώντας τις χάντρες και στην συνέχεια μαθαίνουν να κάνουν αριθμητικές πράξεις στον άβακα (πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμό, διαίρεση κ.α) και νοητικά (οπτικοποιώντας την εικόνα του άβακα στο μυαλό τους). 

Το ALOHA Mental Arithmetic περιλαμβάνει επίσης πάνω από 100 διασκεδαστικά και διαδραστικά παιχνίδια που ενισχύουν:

•         την προσοχή & την συγκέντρωση
•         την φαντασία & την οπτικοποίηση
•         την ακρίβεια & την ταχύτητα
•         την αναλυτική ικανότητα
•         την ακουστική ικανότητα
•         την φωτογραφική μνήμη
•         τον προσανατολισμό 
•         την αυτοπεποίθηση
•         την δημιουργικότητα

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://alohagreece.com/ 

Βιβλία Και Εκπαιδευτικό Υλικό Για Τη Δυσαριθμησία

Ενώ δεν υπάρχει μεγάλη ποικιλία από βιβλία για τη δυσαριθμησία στην ελληνική αγορά, κάποια εγχειρίδια προσφέρουν ασκήσεις και δραστηριότητες για την δυσαριθμησία ή τρόπους διδακτικής προσέγγισης. Μερικά είναι τα παρακάτω:

• Δυσαριθμησία και η αντιμετώπιση του δυσαριθμικού παιδιού
  Συγγραφέας: Θωμάς Ε. Κοτοπούλης
  Εκδόσεις: Γρηγόρη
• Δυσαριθμησία-αξιολόγηση μαθητών/τριων της δευτεροβάθμιας με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες στα μαθηματικά
  Συγγραφέας: Δημήτρης Αργύρης
  Εκδόσεις: Γρηγόρη
• Αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες στα μαθηματικά ΕΞΥΠΝΑ – Τεύχος 1 – Ακέραιοι Αριθμοί
  Συγγραφέας: Δρ. Γιάννης Καραγιαννάκης
  Εκδόσεις: Upbility
• Αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες στα μαθηματικά ΕΞΥΠΝΑ – Τεύχος 2 – Νοερές προσθέσεις και αφαιρέσεις μέχρι το 20
  Συγγραφέας: Δρ. Γιάννης Καραγιαννάκης
  Εκδόσεις: Upbility
• Πολλαπλασιάζω και διαιρώ με τον τρόπο που με βολεύει (Α’ + Β’ Τόμος)
  Συγγραφέας: Δρ. Γιάννης Καραγιαννάκης
  Εκδόσεις: Πεδίο
• Μαθησιακές δυσκολίες
  Συγγραφέας: Νίκος Τομαράς
  Εκδόσεις: Πατάκη