Πολλά παιδιά σε όλο τον κόσμο μεγαλώνουν μαθαίνοντας παράλληλα δύο ή περισσότερες γλώσσες. Κυκλοφορούν πολλές απόψεις σχετικά με τη διγλωσσία, τόσες πολλές που συχνά είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μια απλή άποψη από ένα επιστημονικό δεδομένο.
Όμως, τι είναι η διγλωσσία; Μπορούμε ως γονείς να υποστηρίξουμε το παιδί με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνει δίγλωσσο; Αυτά και άλλα πολλά θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε παρακάτω.
Σε αυτό το άρθρο του Parents Hub, θα δούμε:
Υπάρχουν πολλοί ορισμοί στη διεθνή βιβλιογραφία για τη διγλωσσία. Όμως σε γενικές γραμμές, ο ορισμός της διγλωσσίας (bilingualism) είναι η χρήση δύο ή περισσότερων διαφορετικών γλωσσών από το ίδιο άτομο. Σύμφωνα με το Baker, η διγλωσσία δεν είναι κάτι τόσο απλό, καθώς έχει πολλές διαστάσεις που διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
Παρομοίως, υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορούν να κατακτηθούν δύο γλώσσες, αλλά και πολλοί λόγοι για τους οποίους ένα άτομο επιλέγει ή αναγκάζεται να μιλήσει δύο ή περισσότερες γλώσσες.
Ένα μεγάλο μέρος των ατόμων που μαθαίνουν δύο γλώσσες από μικρή ηλικία είναι τα παιδιά μεταναστών που μιλούν τη μητρική τους στο σπίτι και μαθαίνουν επιπλέον την κυρίαρχη γλώσσα της χώρας στην οποία ζουν.
Σε αυτή την περίπτωση, μαζί με τη γλωσσική κληρονομιά μεταφέρονται και πολιτισμικά στοιχεία, δημιουργώντας στο παιδί με αυτό τον τρόπο:
Με λίγα λόγια, η διγλωσσία λειτουργεί σαν μια γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους. Η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας δεν αφορά μόνο λέξεις και φθόγγους, αλλά μεταφέρει μαζί της και πολιτισμικά στοιχεία που είναι άρρηκτα δεμένα με αυτές.
Ωφελούνται και οι ίδιοι οι γονείς των δίγλωσσων παιδιών καθώς κάνουν το παιδί μέτοχο στις συναντήσεις με ανθρώπους της κοινότητας και της οικογένειας.
Έρευνες δείχνουν ότι οι δίγλωσσοι εμφανίζουν περισσότερη φαιά ουσία σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον έλεγχο και την επεξεργασία πληροφοριών ήδη από την παιδική ηλικία και την εφηβεία.
Πριν μιλήσουμε για τη διγλωσσία στην εκπαίδευση, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η διγλωσσία είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο.Τα δίγλωσσα άτομα ταξινομούνται ανάλογα με τα εξής:
Άλλες διαστάσεις έχουν να κάνουν με τον τρόπο απόκτησης των γλωσσών ταυτόχρονη / διαδοχική, αν η γλώσσα αποκτήθηκε με φυσικό τρόπο ή με εκμάθηση.
Σύμφωνα με τον Baker (2006), συνήθως μία από τις δύο γλώσσες είναι η κυρίαρχη και χρησιμοποιείται με μεγαλύτερη ευχέρεια από την άλλη – ωστόσο, αυτό είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, πολλά δίγλωσσα άτομα χρησιμοποιούν διαφορετική γλώσσα σε διαφορετικά περιβάλλοντα, με αποτέλεσμα να έχουν πχ ευχέρεια στον προφορικό λόγο στη μία γλώσσα και στο γραπτό στην άλλη.
Για να αποκτήσει ένα παιδί μια δεύτερη γλώσσα ή να γίνει δίγλωσσο, παίζει ρόλο η συχνότητα με την οποία εκτίθεται σε αυτήν, το μέρος που την ακούει ή τη χρησιμοποιεί, τα άτομα με τα οποία μιλάει, κλπ.
Χρειάζονται ξεκάθαροι στόχοι και στρατηγική. Η ισορροπία είναι σημαντική ώστε να μπορεί το παιδί να εκτίθεται εξίσου και στις δύο γλώσσες. Ωστόσο, είναι ακόμα πιο σημαντικό να προσαρμόζεται η στρατηγική στις ανάγκες και τον τρόπο ζωής της οικογένειας. Έτσι, μπορεί να επιλέξετε πχ να προτεραιοποιήσετε τη συνέπεια έναντι της ποσότητας.
Αν σας φαίνεται βουνό, σκεφτείτε πως δε χρειάζεται να έχετε την προσδοκία ότι το παιδί θα χρησιμοποιεί και τις δύο γλώσσες εξίσου καλά, γιατί αυτό έρχεται με το χρόνο. Αν σας ενδιαφέρει να δώσετε ερεθίσματα δεύτερης γλώσσας στο παιδί σας, συχνά αρκεί να κάνετε μόνο την αρχή.
Ένα από τα πιο διαδεδομένα μοντέλα είναι εκείνο στο οποίο κάθε γονέας μιλά στο παιδί τη δική του μητρική γλώσσα – για παράδειγμα, η μητέρα, ως φυσική ομιλήτρια των ελληνικών, χρησιμοποιεί τα ελληνικά, ενώ ο πατέρας, ως φυσικός ομιλητής των ιταλικών, μιλά στο παιδί ιταλικά.
Το ιδανικό είναι κάθε γονιός να επιλέξει τη γλώσσα εκείνη με την οποία αισθάνεται πιο άνετα και στην οποία μπορεί να εκφράσει συναισθήματα. Έρευνες στην ψυχογλωσσολογία (π.χ. Pavlenko, 2004; Dewaele, 2010) δείχνουν ότι τα συναισθήματα συχνά εκφράζονται πιο έντονα και αυθεντικά στη μητρική γλώσσα, κάτι που επηρεάζει την ποιότητα της επικοινωνίας με το παιδί.
Είναι χρήσιμο να μάθει και ο άλλος γονιός τη γλώσσα του συντρόφου του ώστε να μπορεί να καταλαβαίνει και να μην αισθάνεται παραγκωνισμένος. Σε κάθε περίπτωση, ίσως χρειάζεται μετάφραση σε ορισμένες καταστάσεις.
Πολλές οικογένειες επιλέγουν να μιλούν στο σπίτι τη γλώσσα καταγωγής ή τη μητρική τους γλώσσα, ενώ εκτός σπιτιού χρησιμοποιούν τη γλώσσα που είναι πιο διαδεδομένη στο κοινωνικό τους περιβάλλον.
Για παράδειγμα, εάν η γλώσσα καταγωγής είναι τα αλβανικά και η οικογένεια ζει στην Ελλάδα, τα αλβανικά χρησιμοποιούνται κυρίως μέσα στο σπίτι, ενώ τα ελληνικά κυριαρχούν στις κοινωνικές επαφές, στο σχολείο και στην καθημερινή επικοινωνία με την ευρύτερη κοινότητα.
Αυτή η μέθοδος έχει αποδειχθεί να είναι μια από τις πιο αποτελεσματικές για τη διατήρηση της γλώσσας μειονότητας.
Οι παραπάνω μέθοδοι δεν ταιριάζουν σε όλους. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν περισσότερες από δύο γλώσσες στην οικογένεια, ή ένας γονέας θέλει να εισάγει δεύτερη γλώσσα στο παιδί, συχνά χρησιμοποιείται η μέθοδος τόπου και χρόνου.
Στην περίπτωση του χρόνου, οι γονείς αποφασίζουν ή συμφωνούν μαζί με το παιδί ποιες ώρες / μέρες θα μιλάνε τη μία γλώσσα και ποιες την άλλη, πχ τη μία γλώσσα κατά τη διάρκεια της ημέρας και την άλλη το βράδυ, ή τη μία τις καθημερινές και την άλλη τα Σαββατοκύριακα, κλπ.
Όσον αφορά στον τόπο, η μία γλώσσα μπορεί πχ να χρησιμοποιείται στο σχολείο και η άλλη στο σπίτι, ή να ομιλείται μία γλώσσα σε συγκεκριμένους χώρους, πχ στην παιδική χαρά.
Η εναλλαγή του τόπου ή του χρόνου βοηθά στη διατήρηση ισορροπημένου λεξιλογίου, ενώ η επιτυχία εξαρτάται από το να κατανοεί και να αποδέχεται το παιδί τον λόγο της αλλαγής.
Όποιο μοντέλο κι αν επιλέξετε, μην ξεχνάτε πως κάθε παιδί είναι μοναδικό και κάθε οικογένεια διαφορετική. Η επιλογή και ο τρόπος εφαρμογής ενός μοντέλου έχει να κάνει με τις δικές σας ξεχωριστές ιδιαιτερότητες και ανάγκες. Δείτε το σαν παιχνίδι και…παίξτε με τις γλώσσες!
Υπάρχουν πολλοί ορισμοί στη διεθνή βιβλιογραφία για τη διγλωσσία. Όμως σε γενικές γραμμές, ο ορισμός της διγλωσσίας (bilingualism) είναι η χρήση δύο ή περισσότερων διαφορετικών γλωσσών από το ίδιο άτομο.
Τα δίγλωσσα και πολύγλωσσα παιδιά είναι σε θέση να ξεχωρίζουν τις διαφορετικές γλώσσες ήδη από πολύ μικρή ηλικία, ιδιαίτερα όταν οι γονείς ακολουθούν το μοντέλο “Ένας γονέας - Μία γλώσσα”. Μπορούν να αποκτούν δύο ή και περισσότερες γλώσσες παράλληλα χωρίς να μπερδεύονται, και καταλαβαίνουν ποια γλώσσα χρειάζεται να χρησιμοποιούν με διαφορετικά άτομα ή σε διαφορετικά περιβάλλοντα· για παράδειγμα, μιλούν γαλλικά στη μαμά και ελληνικά στη γιαγιά.
Μπορεί να μην του χρειαστεί η μητρική σας γλώσσα αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ανάγκη να εξερευνήσουν αυτό το κομμάτι του εαυτού τους - άλλωστε με τη γλωσσική κληρονομιά μεταφέρονται και πολιτισμικά στοιχεία που δίνουν στο παιδί στοιχεία για την ταυτότητά του.
Τα πιο συχνά μοντέλα απόκτησης διγλωσσίας είναι τα “Ένας Γονέας - Μία Γλώσσα”, “Μητρική Γλώσσα Στο Σπίτι” και “Τόπος Και Χρόνος”.
![Φθήνα Ξενοδοχεία Στη Θεσσαλονίκη [Κέντρο, Εγνατία, Περαία, Αεροδρόμιο]](https://parentshub.gr/wp-content/uploads/2025/12/fthina-ksenodocheia-thessaloniki-303x303.jpg)
